دیدبان بوشهر؛ جهاد دانشگاهی بوشهر در آستانه دهمین سال فعالیت، روایتی متفاوت از توسعه یک مجموعه علمی و فناورانه را پیش روی خود دارد؛ روایتی که از ۲۶ تیرماه ۱۳۹۶ و فعالیت در فضایی حدود ۷۵ مترمربع آغاز شد و امروز به مجموعه‌ای با بیش از ۳۰ هزار مترمربع زیرساخت، مراکز آموزشی، پزشکی، پژوهشی، فناورانه و فرهنگی تبدیل شده است. در مرکز این روایت، نام علی احمدی‌زاده قرار دارد؛ نخستین مدیر جهاد دانشگاهی استان بوشهر که مأموریت خود را از ایجاد یک واحد تازه‌تأسیس آغاز کرد و طی یک دهه، آن را به مجموعه‌ای چندوجهی و اثرگذار در استان رساند.
جهاد دانشگاهی بوشهر در سال ۱۳۹۶ به‌عنوان آخرین واحد استانی جهاد دانشگاهی کشور فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. در نقطه شروع، خبری از شبکه گسترده مراکز، زیرساخت‌های تخصصی، آزمایشگاه‌ها، مجموعه‌های آموزشی و ظرفیت‌های فناورانه امروز نبود.
مأموریت نخستین مدیر این مجموعه، بیش از آنکه مدیریت یک سازمان شکل‌گرفته باشد، ساختن یک سازمان از نقطه صفر بود؛ از تأمین نیروی انسانی و ایجاد ساختار اداری گرفته تا تأمین فضا، راه‌اندازی مراکز، جذب امکانات و تعریف مأموریت‌هایی که بتواند جهاد دانشگاهی را به یکی از بازیگران علمی و مهارتی استان تبدیل کند.
احمدی‌زاده در این مسیر، توسعه جهاد دانشگاهی را صرفاً در افزایش ساختمان و تجهیزات خلاصه نکرد و تلاش شد همزمان با توسعه زیرساخت، مأموریت‌های این مجموعه نیز از آموزش به پژوهش، فناوری، سلامت، اشتغال، فرهنگ و در سال‌های اخیر به اقتصاد دانش‌بنیان و صنعت انرژی گسترش پیدا کند.
نخستین گام؛ ساختن زیرساخت از دل یک واحد ۷۵ متری
یکی از نخستین اقدامات این دوره، احیا و تجهیز مرکز آموزش تخصصی در عمارت تاریخی گلستان بود؛ مرکزی که به یکی از پایگاه‌های اصلی آموزش مهارتی جهاد دانشگاهی تبدیل شد و تاکنون بیش از ۱۲ هزار نفر در آن آموزش دیده‌اند.
در ادامه، مرکز آموزش عالی علمی ـ کاربردی جهاد دانشگاهی راه‌اندازی شد و دامنه آموزش‌ها از فناوری اطلاعات و علوم انسانی تا هنر، کشاورزی، فنی و مهندسی، زبان‌های خارجی و آموزش‌های تخصصی علوم پزشکی توسعه یافت.
به این ترتیب، مجموعه‌ای که فعالیت خود را از فضایی حدود ۷۵ مترمربع آغاز کرده بود، به تدریج صاحب مجموعه‌ای از مراکز، تجهیزات و فضاهای تخصصی شد و مجموع ظرفیت فیزیکی آن امروز به بیش از ۳۰ هزار مترمربع رسیده است.
آموزش؛ از کلاس درس تا بازار کار
یکی از رویکردهای اصلی احمدی‌زاده، پیوند دادن آموزش با نیاز واقعی جامعه و بازار کار بود.
در حوزه علوم پزشکی، نخستین مرکز آموزش تخصصی علوم پزشکی با مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی راه‌اندازی شد و در این مسیر بیش از ۳۰۰ کمک‌بهیار، بیش از ۳۰۰۰ تکنسین داروخانه، بیش از ۳۰۰۰ دستیار دندانپزشک و بیش از ۴۰۰۰ نفر در دوره‌های کمک‌های اولیه و فوریت‌های پزشکی آموزش دیدند.
آموزش نیروهای پذیرش آزمایشگاه، دستیار پوست و مو و تجهیزات پزشکی نیز به این مجموعه اضافه شد.
در بخش صنعتی نیز ۳۰۰ نیروی بومی در پارس جنوبی برای اشتغال آموزش دیدند و حدود ۱۵۰۰ سرباز در قالب طرح «سرباز مهارت» مهارت‌آموزی کردند.
این رویکرد در حوزه اشتغال نیز ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که اجرای طرح توسعه مشاغل خانگی تا سال ۱۴۰۱ زمینه ایجاد بیش از ۱۶۵۰ شغل پایدار را فراهم کرد.
در تازه‌ترین آمار نیز ۴۰ میلیارد تومان تسهیلات قرض‌الحسنه برای ایجاد ۲۳۷ فرصت شغلی اختصاص یافته و عملکرد مجموعه به ۱۳۷ درصد تعهد اشتغال رسیده است.
ساختن اعتماد عمومی با آزمون‌های هزاران نفری
مرکز آزمون جهاد دانشگاهی نیز در همین دوره توسعه یافت و به یکی از خدمات عمومی پرمخاطب مجموعه تبدیل شد.
در یکی از دوره‌های گزارش‌شده، هفت آزمون استخدامی و تخصصی با حضور ۱۱ هزار و ۷۷۸ داوطلب برگزار شد.
راه‌اندازی نخستین کانون ارزیابی و توسعه مدیران استان نیز گام دیگری بود که در نخستین دوره فعالیت خود ۱۶۷ نفر از مدیران و نیروهای انسانی دستگاه‌های اجرایی را ارزیابی کرد.
وقتی پژوهش جهاد دانشگاهی به تولید می‌رسد
شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه این دوره، فاصله گرفتن از پژوهش صرف و حرکت به سمت تولید فناوری باشد.
در حوزه آبزیان، مطالعات از سال ۱۳۹۹ با هدف تکمیل زنجیره فناوری پرورش ماهی در قفس و کاهش وابستگی به واردات بچه‌ماهی و غذای آبزیان آغاز شد.
این مسیر در ادامه به دستیابی به دانش فنی تولید بچه‌ماهی و غذای زنده آبزیان و سپس تجاری‌سازی فناوری مولدپروری ماهی سی‌بَس رسید؛ به‌طوری که ۴۸ مولد سی‌بَس ایرانی به بخش خصوصی واگذار شد.
همزمان پروژه مجتمع فناورانه آبزیان در شهرک زیست‌فناورانه دلوار در فضایی ۲ هکتاری دنبال شد که هدف آن تولید سالانه پنج میلیون قطعه بچه‌ماهی است.
این تجربه را می‌توان یکی از نمونه‌های روشن تغییر مسیر جهاد دانشگاهی بوشهر از «پژوهش» به «فناوری و تجاری‌سازی» دانست؛ مسیری که در دوره مدیریت احمدی‌زاده به یکی از محورهای جدی فعالیت مجموعه تبدیل شد.
در روزهای کرونا؛ سازمانی که تازه متولد شده بود، وارد میدان شد
جهاد دانشگاهی بوشهر هنوز در حال ساختن زیرساخت‌های خود بود که با بحران کرونا مواجه شد.
در سال ۱۳۹۹ آزمایشگاه تشخیص کووید ـ ۱۹ با ظرفیت روزانه حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ تست راه‌اندازی شد.
این مجموعه در راه‌اندازی مراکز واکسیناسیون مشارکت کرد و در مراکز مربوط بیش از ۱۲۰ هزار دوز واکسن تزریق شد.
همچنین حدود ۷۰ هزار ماسک و گان تولید شد؛ تجربه‌ای که نشان داد مجموعه‌ای که چند سال قبل فعالیت خود را از یک فضای ۷۵ متری آغاز کرده بود، توانسته در یک بحران ملی به بخشی از زنجیره خدمت‌رسانی سلامت تبدیل شود.
توسعه پزشکی؛ از آموزش تا خدمات تخصصی
در دوره مدیریت احمدی‌زاده، حوزه سلامت نیز به یکی از بخش‌های مهم جهاد دانشگاهی بوشهر تبدیل شد.
توسعه آزمایشگاه تشخیص طبی و ژنتیک و ایجاد مجتمع آموزشی پزشکی با زیربنای حدود ۱۷۰۰ مترمربع و اعتبار ۱۱۰ میلیارد ریال از جمله زیرساخت‌های ایجادشده در این دوره است.
مرکز بانک سلول‌های بنیادی خون بندناف نیز با همکاری پژوهشگاه رویان از سال ۱۳۹۷ در استان فعال شد.
در یک سال اخیر ۴۸۰ نمونه خون بندناف در این مرکز ذخیره شده و مجموع قراردادهای آن از ۳۲۰۰ مورد عبور کرده است. این مرکز همچنین رتبه نخست منطقه و رتبه دوم کشور را در ارزیابی مربوط به بانک خون بندناف به دست آورده است.
توسعه‌ای که از مرکز استان عبور کرد
رویکرد احمدی‌زاده به توسعه جهاد دانشگاهی، در نهایت به شهرستان‌ها نیز رسید.
مرکز آموزش تخصصی کوتاه‌مدت کنگان در سال ۱۴۰۰ راه‌اندازی شد و در سال ۱۴۰۵ مرکز آموزش تخصصی دشتستان در برازجان به بهره‌برداری رسید.
افتتاح فرهنگسرای جهاد دانشگاهی در دشتستان نیز فعالیت‌های فرهنگی، هنری و آموزشی این مجموعه را به خارج از مرکز استان گسترش داد.
رسانه، فرهنگ و دانشجو؛ ضلع‌های کمتر دیده‌شده
در کنار توسعه فضاهای آموزشی و تخصصی، بخش فرهنگی و رسانه‌ای نیز توسعه یافت.
فعالیت رسانه‌هایی همچون ایسنا، ایکنا، سیناپرس و خبرگزاری بازار کار ظرفیت اطلاع‌رسانی جهاد دانشگاهی را در استان افزایش داد.
در حوزه دانشجویی نیز طرح «شهر دانشجو» با جذب ۳۷۰ دانشجو، تشکیل ۱۶ کانون دانشجویی و سازماندهی ۱۷۰ داوطلب دانشجو برای فعالیت‌های اجتماعی و بشردوستانه اجرا شد.
برگزاری مسابقات مناظره دانشجویی و حضور تیم برتر استان در مرحله ملی نیز از دیگر برنامه‌های این بخش بود.
مقصد بعدی؛ پارس جنوبی و اقتصاد دانش‌بنیان
در سال‌های اخیر، نگاه جهاد دانشگاهی بوشهر به بزرگ‌ترین مزیت اقتصادی استان، یعنی نفت، گاز و انرژی، جدی‌تر شد.
راه‌اندازی دفتر جهاد دانشگاهی در مجتمع گازی پارس جنوبی در سال ۱۴۰۵ زمینه حضور مستقیم‌تر این مجموعه در حوزه‌هایی مانند بازسازی و نوسازی تجهیزات، ساخت قطعات و تجهیزات مورد نیاز صنعت، بومی‌سازی فناوری و کاهش وابستگی فناورانه را فراهم کرد.
همزمان طرح «منطقه ویژه علم و فناوری انرژی» با هدف ایجاد زنجیره‌ای از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی تدوین و به مجموعه پارس جنوبی ارائه شد.
این مرحله می‌تواند نقطه ورود جهاد دانشگاهی بوشهر از ارائه خدمات علمی به زنجیره نوآوری صنعت انرژی باشد.
نگاه به آینده؛ هوش مصنوعی و فناوری‌های نو
مرکز نوآوری و شتابدهی جهاد دانشگاهی نیز در سال‌های اخیر به سمت اقتصاد دریا، انرژی، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی حرکت کرده است.
اختصاص ۱۰ میلیارد تومان اعتبار برای راه‌اندازی باشگاه هوش مصنوعی استان و رونمایی از پلتفرم هوشمند گردشگری «پسین» از جمله اقدامات این بخش است.
یک دهه مدیریت؛ یک تغییر بزرگ
اگر کارنامه جهاد دانشگاهی بوشهر را در چند عدد خلاصه کنیم، نقطه شروع ۷۵ مترمربع بود و امروز بیش از ۳۰ هزار مترمربع زیرساخت در اختیار این مجموعه قرار دارد.
بیش از ۱۲ هزار نفر در مرکز آموزش تخصصی عمارت گلستان آموزش دیده‌اند.
در حوزه علوم پزشکی بیش از ۳۰۰ کمک‌بهیار، بیش از ۳۰۰۰ تکنسین داروخانه، بیش از ۳۰۰۰ دستیار دندانپزشک و بیش از ۴۰۰۰ نفر در دوره‌های کمک‌های اولیه و فوریت‌های پزشکی آموزش دیده‌اند.
۳۰۰ نیروی بومی پارس جنوبی و حدود ۱۵۰۰ سرباز در طرح سرباز مهارت آموزش دیده‌اند و طرح مشاغل خانگی نیز تا سال ۱۴۰۱ زمینه ایجاد بیش از ۱۶۵۰ شغل پایدار را فراهم کرده است.
در حوزه اشتغال، ۴۰ میلیارد تومان تسهیلات قرض‌الحسنه به ایجاد ۲۳۷ فرصت شغلی اختصاص یافته و عملکرد مجموعه به ۱۳۷ درصد تعهد اشتغال رسیده است.
در آزمون‌ها ۱۱ هزار و ۷۷۸ داوطلب در هفت آزمون استخدامی و تخصصی شرکت کرده‌اند و ۱۶۷ نفر در نخستین دوره کانون ارزیابی و توسعه مدیران استان مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.
در حوزه سلامت، بیش از ۳۲۰۰ قرارداد بانک خون بندناف ثبت شده و در یک سال اخیر ۴۸۰ نمونه ذخیره شده است.
در حوزه آبزیان نیز ۴۸ مولد سی‌بَس ایرانی به بخش خصوصی واگذار شده و پروژه مجتمع فناورانه آبزیان در فضایی ۲ هکتاری با هدف تولید سالانه پنج میلیون قطعه بچه‌ماهی دنبال می‌شود.
در دوران کرونا نیز ظرفیت روزانه ۲۰۰ تا ۲۵۰ تست ایجاد شد، بیش از ۱۲۰ هزار دوز واکسن تزریق و حدود ۷۰ هزار ماسک و گان تولید شد.
از هیچ تا یک مجموعه چندوجهی
شاید مهم‌ترین بخش این روایت، خود اعداد نباشد؛ بلکه فاصله میان نقطه آغاز و وضعیت امروز است.
علی احمدی‌زاده به‌عنوان نخستین مدیر جهاد دانشگاهی بوشهر، مدیریتی را تحویل گرفت که باید برای آن ساختار، نیرو، فضا، مرکز، تجهیزات و مأموریت تعریف می‌شد. امروز همان مجموعه، بیش از ۳۰ هزار مترمربع زیرساخت دارد و در حوزه‌های آموزش، پزشکی، پژوهش، فناوری، اشتغال، فرهنگ، رسانه، اقتصاد دریا، هوش مصنوعی و صنعت انرژی فعالیت می‌کند.
از این منظر، کارنامه یک دهه جهاد دانشگاهی بوشهر را می‌توان نه فقط فهرستی از افتتاح‌ها و آمارها، بلکه روایت ساختن یک سازمان از نقطه صفر دانست؛ سازمانی که در نخستین گام باید «وجود» خود را تثبیت می‌کرد و در ادامه تلاش کرد به یک بازیگر علمی، مهارتی و فناورانه در استان تبدیل شود.
اکنون اما مرحله تازه‌ای آغاز شده است؛ مرحله‌ای که در آن، معیار موفقیت دیگر فقط افزایش ساختمان و تجهیزات نیست، بلکه میزان تبدیل این ظرفیت‌ها به فناوری تجاری‌شده، اشتغال پایدار، ثروت، حل مسائل استان و اثرگذاری در صنایع نفت، گاز، انرژی و اقتصاد دریا خواهد بود.
روایت جهاد دانشگاهی بوشهر در این یک دهه، از ۷۵ مترمربع آغاز شد؛ اما آنچه در این سال‌ها ساخته شد فقط ساختمان و مرکز و تجهیزات نبود. یک مجموعه ساخته شد؛ مجموعه‌ای که امروز باید نشان دهد این زیرساخت‌ها تا چه اندازه می‌توانند آینده علمی و اقتصادی بوشهر را بسازند.
